NOTA INFORMATIVA
Dili, 30 de Agostu de 2026 — Tinan ruanulu-resin-hitu liu tiha ona dezde Konsulta Populár iha loron 30 Agostu 1999. Loron istóriku ne’e marka istória ida tanba povu determina futuru liuhosi prosesu ida ne’ebé loke dalan ba Timor-Leste nia independénsia.
Rezultadu hosi luta ne’e moris hosi unidade, korajen, sakrifísiu no esperansa ne’ebé povu mantein durante tinan rua-nulu resin-hat. Tanba ne’e, vitória ne’ebé hetan liuhosi referendum nu’udar parte hosi istória ho demokrátiku ne’ebé respeita sidadaun ida-idak nia liberdade, lei no dignidade.
Nonu Governu Konstitusional liuhosi Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SECOMS) hala’o papél ida hodi hametin liberdade espresaun no liberdade imprensa ne’ebé garantia iha artigu 40 no 41 Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste. Artigu 40 rekoñese direitu ema ida nian atu espresa opiniaun no hetan informasaun, no artigu 41 garante liberdade imprensa no liberdade meiu komunikasaun sosiál nian.
Liberdade sira ne’e nu’udar parte esensiál hosi rezultadu luta povu nian durante tinan 24 nia laran. Aliende ne’e ninia implementasaun mós tenke akompaña ho responsabilidade, respeitu ema seluk nia direitu no aderénsia ba étika jornalístika no komunikasaun públika. Liberdade espresaun labele uza hodi habelar kalumnia, insitasaun, odiu ka informasaun ne’ebé bele haketak komunidade nia unidade.
Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SECOMS) kontinua enkoraja públiku no imprensa atu serbisu hamutuk hodi kombate informasaun falsu ka lia falsu sira (hoax) liuhosi verifika fonte sira, verifika faktu no uza informasaun konfiável. Sidadaun ida-idak mós iha papél atu hapara propagasaun informasaun sira ne’ebé seidauk verifika liuliu liuhosi sosiál mídia no kanál komunikasaun públika oioin.
Espíritu Konsulta Populár tenke reflete iha maneira oinsá sosiedade envolve iha diálogu. Diferensa opiniaun halo parte demokrasia maibé konversa tenke ekilibradu no respeitu ema seluk nia direitu. Krítika ne’ebé hato’o ho responsabilidade bele hametin vida públika tanba diskursu degradante ka provokativu sei sobu de’it unidade ne’ebé harii ho kustu boot.
Iha aniversáriu ba dala-27 Konsulta Popular, Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SECOMS) husu ba sidadaun hotu-hotu atu salvaguarda liberdade espresaun no imprensa nu’udar eransa luta ba ukun rasik-an. Liberdade tenke uza hodi hato’o lia-loos, habelar koñesimentu, monitoriza interese públiku no harii konfiansa entre sidadaun hotu.
Ho unidade, komunikasaun étika no kompromisu ba lia-loos, Timor-Leste bele kontinua fó onra ba realizasaun luta pasadu no harii futuru ne’ebé pasífiku liu, demokrátiku no prósperu ba jerasaun sira iha futuru. REMATA.
Parabens ba povu Timor Leste !
Viva Timor Leste !
SECOMS
30 de Agostu de 2026









Comment