DILI (MÍDIA SECOMS) — Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay ho Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, Segunda, 15 Juñu 2026, hahú viajen ofisiál ba Rúsia hodi partisipa iha Simeira ASEAN–Rúsia 2026, ne’ebé sei realiza iha sidade Kazan husi loron 17 to’o 19 Juñu. Enkontru ida-ne’e sei reúne líder sira husi nasaun membru ASEAN no lideransa Federasaun Rúsia atu diskute futuru parseria entre rai hirak ne’e.
Objetivu prinsipál hosi Simeira Komemorativa ASEAN-Rúsia 2026 iha Kazan, Rúsia, mak atu selebra tinan 35 relasaun parseria entre ASEAN no Rúsia no hametin parseria estratéjika ba períodu foun 2026-2030.
Iha simeira ne’e, PM Xanana sei partisipa iha sesaun oioin ne’ebé foka ba reforsu diálogu polítiku, kooperasaun ekonómika no esforsu hamutuk atu responde ba dezafiu rejionál no globál sira. Líder sira sei debate asuntu importante hanesan seguransa, komérsiu, investimentu, enerjia, saúde públika, edukasaun, teknolojia, infraestrutura no konektividade entre povu sira.
Simeira ASEAN–Rúsia sai plataforma importante ida atu hametin relasaun diplomátika entre ASEAN no Rúsia, hodi promove kreximentu ekonómiku inkluzivu, aumenta oportunidade investimentu no kontribui ba estabilidade no paz iha rejiaun Ázia-Pasífiku.
Partisipasaun Timor-Leste iha enkontru ida-ne’e reflete kompromisu nasaun nian atu kontinua aumenta envolvimentu iha prosesu integrasaun rejionál.
Durante simeira, nasaun membru ASEAN sira ho Prezidente Vladimir Putin sei diskute kooperasaun sira entre ASEAN no Rúsia ba iha future tuir nesesidade país ida-idak nian.
Iha simeira ne’e mós nasaun membru ASEAN sira sei hala’o mós painél espesiál no meza-redonda sira kona-bá parseria entre ASEAN no Eurasian Economic Union (EAEU). Diskusaun sira ne’e sei ko’alia oportunidade atu expanda komérsiu no investimentu, kooperasaun enerjia no indústria, transformasaun dijitál, intelijénsia artifisiál, seguransa ai-han, saúde no dezenvolvimentu rede transporte no lojístika.
Tema integrasaun Eurasia mós sei okupa fatin importante iha ajenda simeira nian. Inisiativa sira hanesan Eurasian Economic Union, Shanghai Cooperation Organization no Belt and Road Initiative konsidera nu’udár modelu kooperasaun rejionál ne’ebé fó kontribuisaun ba aumentu komérsiu, konektividade no estabilidade entre nasaun sira.
Governu Timor-Leste haree esperiénsia hosi integrasaun Eurasia nu’udár fonte aprendizajen importante ida ne’ebé bele inspira esforsu sira atu hametin integrasaun iha ASEAN, promove dezenvolvimentu ekonómiku no loke oportunidade foun ba povu Timor-Leste.
Viajen PM Xanana ba Rúsia mos marka oportunidade importante ida atu Timor-Leste kontinua nia relasaun internasionál, aumenta vizibilidade diplomátika no buka parseria sira ne’ebé bele suporta dezenvolvimentu nasionál iha tempu naruk, tanba Timor-Leste agora sai membru plenáriu ASEAN.
Hafoin vizita Rúsia delegasaun Timor-Leste kontinua hala’o viajen servisu ba Portugal hodi loke oportunidade foun ba dezenvolvimentu ekonómiku no sosiál ba povu Timor-Leste.
Fontes: Relasaun Públika Vise-Primeiru-Ministru












Comment